Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nin bu bölümünde bölümünde, yapay zekanın "kara kutu" gizemini aralayarak algoritmik kararların ardındaki etik ve teknik mantığı sorguluyoruz. Cathy O'Neil’ın "matematiksel imha silahlarından" Judea Pearl’ün "nedensellik merdivenine" uzanıp, XAI yöntemlerini, sembolik yapay zekayı, günümüzde nelerin çalışıldığını, birkaç önemli yöntemi anlamaya çalışarak, Açıklanabilir Yapay Zeka konusuna bir giriş yapıyoruz.
Kaynaklar:
www.fatihbildirici.com
https://otostopcununyzrehberi.substack.com
Judea Pearl - The Book of Why
https://www.goodreads.com/book/show/36204378-the-book-of-why
Matematiksel İmha Silahları - Cathy O'neil
https://www.goodreads.com/book/show/54768598-matematiksel-i-mha-silahlar?ref=nav_sb_ss_1_17
Hannah Fry ve Podcasti (Biri en azından)
https://deepmind.google/the-podcast/
Not: İlişkili bölümlerimize de göz atabilirsiniz.

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu hafta teknoloji dünyasının yapay zeka odaklı DAVOS notlarına, bakacağız beraber.
Davos bu sene neredeyse, yapay zeka zirvesi gibiydi, Trump’ın değişikliklerini ve Macron’un polis olur olmaz taksitle Rayban almış yunus polisi gözlüğü dışında, hatta AI şirketlerinin özel alanlarına, önemli bürokratların bile alınmadığı davetler olduğu haberleri sızdı. 
Geçen yılın sürprizi tam bu zamanlar Çin etkisi ve DeepSeek’in yarattığı sarsıntıydı ve herkes AI balonu, NVIDIA’nın geleceği, yatırımların ekonomik geridönüşünü konuşmaya başlamıştı, sadece bir senede, 2026’da tartışmalar artık “yapay zeka ne kadar güçlü?” sorusunu yada balon patlayacak mı sorusunu rafa kaldırdı diyebiliriz. 
Şimdi masada olan sorular çok daha derin: Bu teknolojiyi nasıl yöneteceğiz? İş gücü piyasasını nasıl dönüştürecek? Ve belki de en kritik olan, insanlık olarak hazır mıyız?
Teknoloji CEO’larının iyimser tahminleri yoğundu zirvede, hatta birazdan ele alacağız Elon Musk’ın tam bir pazarlamacı iyimserliği yoğundu, ancak bunların arasında, Sapiens ve Homo Deus kitaplarının yazarı Yuval Noah Harari, dünya liderlerine rahatsız edici bir soru yöneltti: “Ülkeniz yapay zekayı tüzel kişi olarak tanıyacak mı?”
Daha Da Davos'a Gelirim: Yuval Noah Harari ve Teknoloji Dünyasının Yapay Zeka Notları, Yapay Zekanın İşgücü ve Ekonomi Etkisi
https://otostopcununyzrehberi.substack.com/p/daha-da-davosa-gelirim-yuval-noah

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölüm, 2000’ler sonrası yapay zekâda yaşanan büyük sıçramayı, derin öğrenme, Transformer’lar ve büyük dil modellerinin ürünleşmesini, merkeze alarak araştırmaları vurgulayarak anlatıyor ve bu başarıların bizi neden yeni bir araştırma çağına zorladığını vurguluyoruz. Ölçekle gelen gücün sınırları, güvenilirlik, nedensellik, verimlilik ve insanla uyum gibi temel sorunlar eşliğinde; “daha büyük modeller” yaklaşımından daha derin bilimsel atılımlara geçiş ihtiyacını ilk araştırma çağını adım adım anlayarak inceliyoruz.
Kaynaklar:
https://otostopcununyzrehberi.substack.com
AlphaGO - The Thinking Game Belgeseli:
https://www.youtube.com/watch?v=d95J8yzvjbQ

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölüm “High Agency” yani Yüksek Eylemlilik kavramını derinlemesine ele alıyoruz: Kendi hayatının kontrolünü eline alan, şartlar mükemmel olmasa da harekete geçen bireylerin ortak özelliklerini, düşünsel ve psikolojik temellerini, Eric Weinstein'dan Paul Graham’a kadar kavramına bakış atan etkili figürlerin katkılarını ve özellikle yapay zeka çağında neden yüksek eylemliliğin artık bir “süper güç” olarak görüldüğünü konuşuyoruz. Silikon Vadisi’nden çalışanlara, girişimciden öğrenciye herkes için uygulanabilir pratik tavsiyelere de sonunda sevdiğimiz kaynaklardan bir göz atmaya çalışıyoruz.
Kaynaklar:
Bülten: https://otostopcununyzrehberi.substack.com
Wall Street Journal (WSJ):
"AI Is a Boon to High Agency People" – Gian Segato, WSJ, 2024.
https://www.wsj.com/opinion/ai-is-a-boon-to-high-agency-people-entrepreneur-replit-cb495999
TED Konuşması - 100 Defa Reddedilerek Ne Öğrendim - Jia Jang
https://www.youtube.com/watch?v=-vZXgApsPCQ
Alex Banayan - Üçüncü Kapı Düşüncesi Hakkında:
https://www.youtube.com/watch?v=Mk91zkr_77Y

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölüm yapay zekâ ile robotiğin ayrılmaz bir bütün olarak nasıl evrildiğini teknik bir bakış açısıyla ele alıyoruz. Algıdan karar vermeye, öğrenmeden hareket planlamaya kadar akıllı robot sistemlerinin arkasındaki teorik temelleri alanın kurucu metinlerinden güncel araştırmalara uzanan bu anlatımda, robotların yalnızca ne yaptığı değil, nasıl öğrendiği ve neden öyle davrandığı derinlemesine tartışıyoruz.
Kaynaklar:
Substack: https://otostopcununyzrehberi.substack.com
Richard Sutton - The Bitter Lesson Makalesi:
http://www.incompleteideas.net/IncIdeas/BitterLesson.html
DeepMind ekibinin geliştirdiği VLA Vision Language Action Modeli Hakkında:
https://vla-survey.github.io
Richard Brooks'un Elephants Don't Play Chess Makalesi:
https://people.csail.mit.edu/brooks/papers/elephants.pdf